• De betrokken personen
  
  Vier groepen van personen zijn betrokken bij de toekomst van het bedrijf. Het risico bestaat dat deze partners - na verloop van tijd - steeds meer voeling met het bedrijf verliezen omdat ze allemaal eigen interesses en verwachtingen hebben.
  
  De directiewissel zal aanleiding geven tot heel wat aspiraties, vragen, meningsverschillen ... en daarom moeten de positieve en negatieve wrijvingen tussen deze personen zo snel mogelijk uit de weg geruimd worden. Meer info ....
  
  
• De rol van de overlater in de voorbereiding van de overdracht
  
  Door drie gedragingen te bundelen, zorgt de cedent ervoor dat de overdracht de best mogelijke slaagkansen krijgt:
• Weten wat hij wil,
• Een onderneming bestuurbaar maken voor iemand anders,

• o De toegangsvoorwaarden tot de macht zeer duidelijk maken aan de nieuwe bestuurder.

In een familiebedrijf is het aan te bevelen om werkingsregels en regels voor toegang tot de macht te bepalen vooraleer ze werkelijk van toepassing zijn op een welbepaalde kandidaat uit de familiekring die een rol binnen het bedrijf wil opnemen. Meer info ...

• Het standpunt van de familiale overnemer
  
  De zoon of dochter des huizes die de onderneming eventueel wil overnemen, zit in een van deze posities:
  - vanzelfsprekend wil hij of zij het familiebedrijf overnemen
  OF
  - hij of zij vraagt zich af waarom deze kans voor hem of haar weggelegd is en voelt er zich wat ongemakkelijk bij
  OF
  - hij of zij wil wel in het bedrijf werken, maar niet de leiding overnemen.
  
  De familiale opvolger die het ver wil brengen, moet graag stap voor stap iets bijleren en is er zich van bewust dat hij of zij in een bedrijf terechtkomt dat alleen bestaat dankzij het werk van zijn of haar ouders en hun medewerkers.
  Een gezonde ambitie en een zekere erkentelijkheid zijn dus twee goede stimulansen om een familiebedrijf over te nemen.
  
  De dochter of zoon des huizes is bij wijze van spreken opgegroeid in het bedrijf: hij of zij kent de producten/diensten, weet veel over de medewerkers, heeft de naam van belangrijke klanten horen vallen ... Een heleboel troeven die maken dat deze mensen de onderneming allicht goed aanvoelen. En dat is de basis om nog meer vaardigheden te verwerven.
  Ziehier de weg die je als overnemer aflegt.
  
  In families met verschillende kandidaat-overnemers kunnen discussies voorkomen worden door vooraf duidelijk te maken aan welke voorwaarden moet worden voldaan om in aanmerking te komen en door familiale arbitrage - de regel van één kind per bedrijfstak bijvoorbeeld.
  
  Wie afvalt, ondanks de capaciteiten waarover hij of zij beschikt, zal op zoek moeten naar een andere job ... Misschien wel als zeer gewaardeerd extern bestuurder bij het familiebedrijf?
  
  
• Beroep doen op een intra-familiale bemiddelaar
  
  Wanneer de overdracht op meerdere leden van eenzelfde familie betrekking heeft, moet men zich ervan bewust zijn dat de instemming gebeurt in aanwezigheid van een deskundig, onafhankelijk en onpartijdig adviseur. Om familiale conflicten te voorkomen of te bedaren en vertrouwen te wekken, is een adviseur of expert (bedrijfsrevisor of accountant) die door alle partijen wordt erkend, een welkome hulp aangezien hij de verschillende standpunten beter kan helpen overbrengen, de zwakste partijen kan bijstaan met vorming en informatie en spanningen kan afzwakken.
  
  De voorwaarden voor een succesvolle interventie zijn:
  
  

• o De instemming van iedereen over de naam van een persoon, adviseur of expert, die bij iedereen bekend is of net helemaal buiten de familie staat.
• o De expert roept een bijeenkomst met alle betrokkenen samen(meerderjarigen en minderjarigen).
• o Uiteenzetting van de situatie en uitwisseling van standpunten over de wensen van alle partijen.
• o Kennisgeving van de documenten van de expert aan alle betrokken partijen.
• o Op regelmatige basis tussentijdse bijeenkomsten over de stand van zaken in de onderhandelingen; de pedagogische rol van de expert moet hier worden benadrukt.
• o Indiening van een uitgebreid verslag; mondelinge toelichting bij dat verslag en antwoord op vragen.
• o Voorstellen van aanvaardbare oplossingen voor iedereen.

De ethiek van de intrafamiliale bemiddelaar, in combinatie met zijn deskundigheid en objectiviteit, maken dat hij in een moreel gezaghebbende positie zit om alle deelnemers te overtuigen.

Zijn tussenkomst zal van doorslaggevende invloed zijn bij het zoeken naar een oplossing waarin iedereen zich kan vinden.

• Enkele getuigenissen
  
  
• Over je pensioen durven praten en afstand doen
  Dit is het getuigenis van een ondernemer in een familiebedrijf (2e generatie) die vertelt over de opeenvolgende fasen vanaf het moment dat hij zin kreeg om de zaak over te laten, over zijn verlangen om te verkopen aan iemand buiten de familie tot aan de uiteindelijke overname door een van zijn eigen kinderen.