|
Overnemen kan op verschillende manieren
De overdracht van een onderneming kan juridisch gezien op twee verschillende manieren gebeuren: het overdragen van de aandelen of het overdragen van een handelsfonds of van een van de activiteiten ervan. Er is een fundamenteel verschil tussen deze twee mogelijkheden.
- Overdracht van aandelen
De aandeelhouder bezit de aandelen van een vennootschap en kan het eigendom ervan dus overdragen via verkoop of gift. Enerzijds zijn de aandelen het kapitaal van de vennootschap, dat recht geeft op stemrecht, op een dividend en op een eventuele liquidatiebonus.
Door deze daad van beschikking, draagt de aandeelhouder dus een deel van zijn patrimonium over. Naargelang de hoeveelheid van het aantal overgedragen aandelen, geven dezen recht op een al dan niet aanzienlijke meerderheid in het kapitaal van een vennootschap.
De verkoop van 50% plus één aandeel wordt beschouwd als het afstand doen van een eenvoudige meerderheid; de verkoop van 75% plus één aandeel wordt beschouwd als de overdracht van de absolute meerderheid.
De overdracht van aandelen van een vennootschap kan beperkt zijn door de wet (in de BVBA's), door de statuten of door conventies tussen de aandeelhouders (voorkooprecht, volgrecht, speciale categorieën, etc...)
De verwerver van de aandelen treedt dus binnen in het kapitaal van de onderneming en er verandert niets aan de activa noch passiva van deze laatste.
Wanneer men de aandelen van een vennootschap verwerft, betekent dit dat men het geheel van rechten en plichen overneemt. De koper moet dan ook extra voorzichtig zijn en zich indekken tegen risico's verbonden aan de onderneming. Meer info ...
- Overdracht van het handelsfonds - bedrijfstak
In dit tweede geval gaat het om de onderneming zelf, die - via een beslissing van haar raad van bestuur (eventueel bekrachtigd door de algemene vergadering) - aan een derde partij haar handelsfonds verkoopt, i.e. haar commerciële activiteit met activa inbegrepen, de schuldenlast, het personeel, de knowhow, het cliënteel en alle andere rechten en vorderingen verbonden aan genoemde activiteit.
De overname van een handelsfonds brengt niet de overname van de gehele historiek (schuldvorderingen, waarborgen, risico's) verbonden aan deze onderneming met zich mee.
Bij de overdracht van een bedrijfstak, gaat het over de activa en passiva, over de productiewerktuigen en het personeel verbonden aan een gedeelte van de activiteit van een onderneming.
De keuze tussen het ene of het ander type van overdracht hangt af van de wens van de aandeelhouders die ofwel de gehele onderneming wensen te verkopen, ofwel de commerciële activiteit wensen over te dragen, ofwel het handelsfonds - dit alles met behoud van de vennootschap voor andere doeleinden.
Gezien de historische risico's verbonden aan de vennootschap, is het even zeer mogelijk dat de koper geen aandelen wenst aan te schaffen.
De fiscale gevolgen
De fiscale gevolgen zijn totaal verschillend van een overdracht van aandelen.
...door een natuurlijk persoon
In geval van een volledige en definitieve stopzetting van de professionele activiteiten, worden de meerwaarden op materiële en financiële vaste activa belast aan 16,5%, ongeacht de gebruiksduur.
Voor de meerwaarden op immateriële vaste activa is het belastingtarief 33%, in zoverre dat ze de netto belastbare winst van de vier laatste jaren niet overschrijden. Het overschot wordt belast aan het progressieve tarief van de personenbelasting.
De meerwaaden zijn volledig, maar tijdelijk, vrijgesteld indien de activiteit wordt verdergezet in familieverband. Deze regel is tevens van toepassing bij inbreng van een bedrijfstak of een geheel van goederen in een vennootschap gevestigd in de EU, in het kader van gerechtvaardigde financiële of economische behoeften. Het neutraliteitsprincipe is van toepassing op de overnemer (afschrijvingen, min- of meerwaarden op het overgedragen actief worden behandeld alsof er geen inbreng was).
Bepaalde meerwaarden op vaste activa (materiële en immateriële) kunnen genieten van een gespreide taxatie.
... door een vennootschap
De verkoop van activa (en passiva), met uitzondering van aandelen van de vennotscap, genieten niet van een speciale fiscale behandeling. De meerwaarden gerealiseerd door vennootschappen op de verkoop van activa zijn belastbaar aan het normale tarief van de vennootschapsbelasting, maar het gespreide taxatieregime kan hier eveneens toegepast worden.
- 2. Meerwaarde op aandelen
... gerealiseerd door natuurlijke personen
De meerwaarden die u realiseert als natuurlijk persoon op de overdracht van aandelen zijn vrijgesteld indien het niet gaat om speculatie en indien de aandelen verkregen worden in het kader van het normale beheer van uw privé-patrimonium. Zoniet, zijn ze apart belastbaar aan 33%. Opgelet, indien u als natuurlijke persoon een belangrijke participatie in een Belgische vennootschap overlaat aan een buitenlandse rechtspersoon, dan worden de meerwaarden steeds belast aan 16,5%.
... gerealiseerd door een vennootschap
De meerwaarden op aandelen gerealiseerd door vennootschappen (verkoop, ruil, schenking of inbreng) zijn volledig en onvoorwaardelijk vrijgesteld van vennootschapsbelasting indien de vennootschap het geheel aan dividenden kan aftrekken van de winst als definitief belaste inkomsten (DBI). De minimum-criteria voor DBI zijn niet van toepassing (10 % van het kapitaal of een aankoopwaarde van 1.200.000 EUR).
De vennootschappen kunnen de waardeverminderingen en minwaarden op aandelen fiscaal echter niet aftrekken.
Het vrijstellingsregime maakt de overdracht van aandelen dus aantrekkelijker voor de verkoper. De overdracht van activa is gunstig voor de koper, die de aankoopprijs kan afschrijven. De aankoop van aandelen kan op fiscaal vlak niet afgeschreven worden.
Wanneer men overweegt zijn bedrijf over te laten aan een familielid, dan dient men overmijdelijk aandacht te besteden aan bijzondere fiscale regels, die deze materie beheersen.
Een vooruitziend ondernemer beseft dat hij, bij de overdracht van de onderneming fiscale optimalisatie kan realiseren.
Meer info ...
Juridisch kader van een overdracht
In het kader van het proces van een overdracht van een onderneming, in essentie aan een derde partij, wordt er dikwijls uitgegaan vaneen getekende intentieverklaring. Dit houdt nog geen vaste verbintenis tot kopen in, maar voorziet in de modaliteiten van de onderhandelingen. Verbonden aan deze intentieverklaring, wordt er een verbintenis tot confidentialiteit overeengekomen die het de te koop gestelde onderneming toelaat zich te wapenen tegen de verspreiding van vertrouwelijke elementen gerelateerd aan zijn commerciële activiteit en aan het beheer daarvan. Meer info ...
Bij de overdracht van een onderneming, is het ten zeerste aangeraden een schriftelijke overeenkomst aan te gaan. De regels zijn verschillend voor de verkoop van de aandelen door de aandeelhouders of voor de verkoop van het handelsfonds of die van een bedrijfstak. Meer info ...
Ten slotte kan gesteld worden dat het ideaal zou zijn de overdracht voor te bereiden d.m.v. het voorbereiden van een adequate en ordentelijke documentatie, zowel op commercieel, boekhoudkundig als juridisch vlak, en dit om de koper en zijn raadgevers toe te staan de situatie van de vennootschap snel in te schatten. Transparantie staat steeds een objectieve onderhandeling toe.
Uiteindelijk wordt er tevens dikwijls een verkoopsmandaat afgesloten met een financieel tussenpersoon. (zie model).
Mechanismen om de overnameprijs te verlichten
Bij een overdracht van een patrimonium, kan de overname gericht zijn op een handelsfonds, een deel van de activiteiten of de aandelen van een onderneming.
De eerste twee scenario's laten over het algemeen toe om nauwkeurige elementen, allen onmisbaar voor de overnemer, te verwerven. Dit voor een bedrag dat overeenstemt met zijn financiële capaciteit of schuldenlast. Bij een overname van de aandelen van een bedrijf, blijkt vaak dat het te betalen bedrag een rem op de overname zet.
In deze omstandigheden hebben de partijen er vaak belang bij de onderneming te verarmen, voor of na de overname, om zo de financiering van de overname prijs te vergemakkelijken. Meer info ...
|
Een initiatief van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest