Eénmaal de overnemer en overlater een akkoord hebben bereikt over de prijs, zal de overnemer de nodige kapitalen moeten bijeen krijgen om zijn project te financieren. Het geleende bedrag, de desbetreffende interesten alsook de wijze van terugbetaling zullen een beslissende invloed hebben op het welslagen van het overnameproces.

Wij bieden u hier enkele denkpistes aan die nuttig kunnen zijn in het kader van de financiering.

De nodige financiële middelen vinden

Financieren met eigen middelen

De eerste stap bestaat uit het bepalen van het bedrag dat de ondernemer persoonlijk kan investeren in zijn project. Vaak zal hij hiervoor ook beroep doen op zijn naasten. In het jargon spreken we hier van de 3 F'en, Family (famille), Friends (vrienden) en Fools (gekken).

De persoonlijke inbreng is noodzakelijk om zijn betrokkenheid in het overnameproject te bewijzen en het vertrouwen van de andere financierders te winnen.  Inderdaad de banken eisen meestal dat de overnemer zichzelf engageert voor minstens 30%, zelfs 40% of 50% van de kost van het project.

Financieren met externe middelen

1. Risicokapitaal

Het betreft hier risicodragend vermogen dat ter beschikking gesteld wordt aan ondernemingen. Deze middelen maken deel uit van  het eigen vermogen van de onderneming. Verscheidene privé-kapitaalverschaffers zijn actief op de Belgische markt. De meeste van hen maken deel uit van de Belgian Venturing Association.

Op niveau van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest opereert tevens een publieke kapitaalverschaffer, namelijk de Gewestelijke Investeringsmaatschappij van Brussel (G.I.M.B.). In 2005 heeft de G.I.M.B. haar investeringssfeer uitgebreid tot de overname van ondernemingen. De G.I.M.B. kan tussenkomen ter ondersteuning van de overdracht van privé bedrijven met maatschappelijke zetel en belangrijkste exploitatiezetel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, en die de juridische vorm hebben van een naamloze vennootschap of besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid. De G.I.M.B.-groep kan op verschillende manieren tussenkomen met het oog op het versterken van het eigen vermogen van de gekochte onderneming of van de structuur die tot de aankoop overgaat. Het betreft:

1. intekenen op aandelen bij de oprichting van een bedrijf of bij een kapitaalverhoging;
2. intekenen op een obligatielening, al dan niet converteerbaar;
3. al dan niet achtergestelde leningen;
4. een combinatie van bovenvermelde interventiemogelijkheden.

Door eigen middelen of quasi-eigen middelen aan te brengen, maakt de GIMB de overname mogelijk rekening houdend met het hefboomeffect dat ze teweeg brengt.

Andere spelers die de laatste jaren veel opgang gekend hebben op de markt van de risicokapitaalverschaffers zijn de Business Angels. Het betreft hier particulieren die hun geld wensen te investeren in beloftevolle bedrijfsprojecten, en dit in de verschillende fasen van hun ontwikkeling. De Business Angels Netwerken zijn dan weer netwerken die trachten de business angels, of kapitaalverschaffers, in contact te brengen met ondernemers van interessante projecten die op zoek zijn naar geld. Ook het Brussels Gewest beschikt over zijn netwerk van business angels, namelijk Business Angels Connect. 

2. Klassieke bankleningen

Een overname van een bedrijf kan gefinancierd worden door bankinstellingen op voorwaarde dat de overgenomen onderneming een regelmatige en rendabele activiteit uitoefent en een goede balansstructuur heeft.  Leningen op middellange en lange termijn zijn de meest gebruikte financieringsmiddelen voor kleine ondernemingen. De ondernemer kan zich richten tot één van de bankinstellingen, waarvan de meeste deel uitmaken van de Belgische Vereniging van Banken en Beursvennootschappen (BVB).

Het aanbod aan kredieten is zeer ruim. De duur van het krediet zal meestal afhangen van de economische levensduur van de te financieren activa.

We herinneren u eraan dat volgende elementen noodzakelijk zijn om een bankier te overtuigen :

• een goed dossier hebben : volledig, duidelijk, bondig en verzorgd,
• geloofwaardig zijn door alle elementen van het dossier te beheren,
• duidelijk zijn aangaande de strategie om voldoende rentabiliteit te genereren teneinde de financieringslasten van de operatie te kunnen dragen,
• de onderhandelingen voorbereiden.

In bepaalde gevallen kan de ondernemer zich richten tot B2E, een filiaal van de Gewestelijke Investeringsmaatschappij van Brussel. Ingevolge een partnership met de Europese Investeringsbank, kent B2E leningen toe die moeten dienen om de materiële of immateriële investeringen, gerealiseerd door Brusselse KMO's, te financieren. Ook de financiering van overname van bedrijven komt in aanmerking. Deze leningen worden in cofinanciering met de kredietinstellingen toegekend; zo wordt een echt hefboomeffect gerealiseerd ten gunste van de onderneming. Meer info...

3. Achtergestelde leningen

De achtergestelde leningen, toegekend door het Participatiefonds, kunnen tevens de overname van een bedrijf, door een natuurlijk persoon of door een rechtspersoon, financieren. De achterstelling bestaat erin dat het kredietverschaffer verzaakt aan de gelijkheid van behandeling ten aanzien van andere schuldeisers. Deze lening biedt aldus een grotere zekerheid dan gewone leningen.

Het Participatiefonds is een federale instelling die dergelijke leningen kan toestaan aan interessante voorwaarden aan ondernemers die zich in specifieke situaties bevinden. Afhaneklijk van de situatie van de ondernemer, kan kan ondermeer een beroep doen op de Starteolening, de Optimeolening of de startlening.

En de waarborgen...

In principe zal geen enkele bank geld lenen zonder waarborgen te eisen :

• - in eerste instantie op de gefinancierde goederen: hypotheek indien er een gebouw is bij de overname, inpandgeving van het handelsonds, inpandgeving van aandelen,...
• - vervolgens, afhankelijk van de situatie, via persoonlijke waarborgen.

Interessant is te vermelden dat er binnen het Brussels Gewest een Brussels Waarborgfonds actief is. Deze overheidsinstelling kan u onder bepaalde voorwaarden helpen om de nodige waarborgen te bekomen, zodanig dat de toegang tot het bankkrediet u niet geweigerd wordt.

Betaling in fasen

In het kader van een overdracht van aandelen of van een handelsfonds, kan het overwogen worden de prijs in verschillende fasen te betalen. Verschillende scenario's zijn mogelijk. Meer info...

Een alternatieve financieringsvorm: MBO/LBO

Door een management buy-out kan een familiebedrijf overgelaten worden aan de bestaande kaderleden of aan het management. De overname via een MBO vertoont, wat de financiering betreft, enkele bijzonderheden. Meer info ...

Beroep doen op tegemoetkomingen

De overdracht van de onderneming kan geoptimaliseerd worden door beroep te doen op de financiële steunmaatregelen die toegekend worden door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Consultancysteun

Gezien de complexiteit van de overname, is het mogelijk dat zowel de overlater als de overnemer beroep wensen te doen op de diensten van een extern adviseur. Inderdaad, het kan vaak interessant zijn een objectieve kijk van een expert te hebben op de situatie.  (introduire lien vers la liste des intermédiaires du site Brutrade) 

In dergelijk geval kan de ondernemer wellicht genieten van een regionale tussenkomst van 50% van de honoraria van de consultant. De gekozen consultant moet aan bepaalde voorwaarden voldoen, namelijk :

• Minstens 2 jaar ervaring hebben ;
• Gespecialiseerd zijn in het betrokken domein ;
• Een referentielijst kunnen voorleggen;
• Onafhankelijk zijn ten opzichte van de begunstigde.

De steun bedraagt maximaal 25.000 €, met een minimum bedrag van 1.000€.

Opgelet, de aanvraag dient tijdig ingediend te worden, namelijk voor de aanvang van de desbetreffende missie. Meer info  ....

Steun bij vorming

Indien u een onderneming wenst over te nemen, kan het gebeuren dat u een specifieke opleiding wenst te volgen m.b.t. de overname van een familiebedrijf, en dit zowel als overlater evanals als overnemer.

Vergeet niet dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in dergelijke gevallen meestal een deel van de vormingskosten ten laste kan nemen. Het gaat om opleidingen gegeven door externe instellingen. De tussenkomst bedraagt 50% met een maximum van 7.500€. Meer info ...

De peterschapspremie

Het gaat hier om de voltijds indienstneming, en vorming, van een werknemer met het oog op de overdracht van de onderneming aan die persoon.  Deze vorming, hier "peterschap" genoemd, impliceert dat de bedrijfsleider de specifieke beroepskennis die vereist is voor de functie aan de werknemer overdraagt.  De voorgestelde tussenkomst bestaat uit een forfaitair maandvergoeding van 1000€, gespreid over een periode van minimum 6 maanden en maximum 12 maanden.  Een bijkomende maandelijkse premie wordt voor eenzelfde duur toegekend als de onderneming daadwerkelijk overgedragen wordt binnen de 12 maanden die volgen op het einde van het peterschap.  Meer info...

Het is belangrijk te weten dat er een hele reeks tegemoetkomingen bestaan. Deze tegemoetkomingen kunnen afkomstig zijn van verschillende overheidsniveaus. Zowel de Europese Unie als de federale, regionale en zelfs gemeentelijke overheid kunnen steun geven aan ondernemingen. Deze steun kan diverse vormen aannemen en kan betrekking hebben op investeringen, export, O&O-projecten, aanwerving en vorming van personeel.

Teneinde u te helpen die steunmaatregelen te vinden die specifiek van toepassing zijn op uw bedrijf, heeft het Brussels Agentschap voor de Onderneming een databank ontwikkeld: http://www.ecosubsibru.be/. Deze kan u op een interactieve manier een overzicht geven van de voor u toegankelijke tegemoetkomingen.