Wanneer het moment van overname van een kleine of middelgrote onderneming aangebroken is, wordt men dikwijls geconfronteerd met meningsverschillen tussen aandeelhouders, vennoten of tussen de verkopers en/of de overnemers. De verwachtingen van de partijen lopen meestal uiteen en zijn dikwijls gebaseerd op eigen overwegingen waarvan het erkennen of het aanvaarden door de andere partij, in het geval van een geschil, een alles behalve evidente zaak is.

Een bedrijf overnemen of overlaten is een complexe zaak waarbij er zich heel wat incidenten kunnen voordoen, zowel in de beginfase van de overname als tijdens de uitvoering of achteraf.

Bemiddeling vormt een niet te onderschatten instrument om geschillen op te lossen. Zowel overnemers, overlaters, financiële instellingen en hun raadgevers dienen zich hiervan terdege bewust te zijn.

Er zijn veel redenen om in geval van geschil op bemiddeling beroep te doen.

Het behoud van de goede relaties tussen de overnemer en de overlater is een van de reden waarom men eerder voor bemiddeling dan voor een gerechtelijke procedure zal kiezen. Het gerecht wordt immers vaak als "strenger" en minder "verzoenend" ervaren, en komt uiteindelijk minder vreedzaam over.

De persoonlijke belangen van alle betrokkenen spelen eveneens een rol, bijvoorbeeld bij familiale overnames of indien de overlater na de overname belangen behoudt in de onderneming.

De snelheid om tot een oplossing te komen is eveneens één van de hoofdbekommernissen van de ondernemingen. De bemiddelaar zal er dan ook over waken dat de gevraagde termijnen door alle partijen gerespecteerd worden (termijnen die quasi onhaalbaar zijn in het geval van een gerechtelijke procedure welke meestal synoniem is van lange wachttijden en aanslepende procedures).

Bij een bedrijfsovername kan de inzet uitsluitend beperkt zijn tot het behoud van de onderneming en de werkgelegenheid en het naleven van contractuele verbintenissen met derden.

Vertrouwelijkheid is eveneens een belangrijk aspect. Geheimhouding kan zowel op privé als zakelijk vlak gewenst of noodzakelijk zijn. Een wijziging van de controle over een bedrijf kan bijvoorbeeld handelspartners afschrikken of de toegang naar nieuwe markten voor de onderneming belemmeren. Elk publiek uitlekken van geschillen tussen vennoten (zowel nieuwe als oude) riskeert het bedrijf te verzwakken. Ongeacht de grootte van de onderneming dient men te vermijden dat werknemers, leveranciers, bankiers en concurrenten op de hoogte raken van meningsverschillen.

Bij intra-familiale overnames is het eveneens wenselijk persoonlijke ruzies, de zogenaamde « familiezaken », niet aan het grote publiek kenbaar te maken. De nood aan discretie is hier nog groter. Wanneer discretie en vertrouwelijkheid vereist zijn, is bemiddeling dan ook te verkiezen boven juridische procedures gezien de meestal ongewenste publiciteit die deze veroorzaken. Bij bemiddeling zijn trouwens alle betrokken partijen er aan gebonden om, op straffe van schadeloosstelling, de nodige discretie en vertrouwelijkheid te garanderen.  

De partijen kunnen hun bemiddelaar vrij kiezen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld, naar gelang het geval, een persoon aanduiden die de nodige juridische of specifiek technische competenties heeft. Deze bemiddelingsfaciliteit laat specialisten ondernemingsrecht onmiskenbaar toe oplossingen van betere kwaliteit uit te werken.

De bemiddelaars zijn in principe ook meer beschikbaar en kunnen meer aandacht besteden aan de bijzondere verwachtingen (bemiddelaars kunnen aan de hen toevertrouwde opdrachten meer tijd en zorg besteden dan rechtbanken).

Op het vlak van bedrijfsovernames is het ook nuttig er aan te herinneren dat het nuttig kan zijn gebruik te maken van een bemiddelingsproces vóór een juridische procedure. Dit is trouwens wat wij aanbevelen en wij raden de bedrijven dan ook aan in hun contracten de nodige bemiddelingsclausules te voorzien. Zodoende zullen de betrokken partijen vóór het opstarten van een juridische procedure proberen om hun geschillen in der minne te regelen. In meer dan 80% van de gevallen komen de partijen die een bemiddelingsclausule voorzien hebben, tot een vergelijk en voeren spontaan het akkoord uit dat met de hulp van de bemiddelaar tot stand gekomen is.

Gezien het aantal geschillen in stijgende lijn blijft evolueren en momenteel nog steeds hoofdzakelijk via gerechtelijke procedures beslecht worden, met soms zeer ongelijke middelen en onvoorspelbare, zelfs negatieve gevolgen, is het belang van bemiddeling dus bijzonder actueel.

Een bemiddelaar kan tijdens de overnameonderhandelingen eveneens tussenkomen om van bij het begin van de debatten een oplossing te vinden voor een eventueel nakend conflict. Want ook hier is het gezegde van toepassing dat voorkomen beter is dan te genezen.

Luc Vandenhoeck, erkend bemiddelaar
http://ww.lemediateur.be/