Par Jacques Vandernoot - Ernst & Young Reviseurs d'Entreprises

Lors de la transmission d'un patrimoine, la cession peut viser un fonds de commerce, une branche d'activités ou les actions d'une entreprise.

Les deux premiers scénarii permettent en général d'acquérir des éléments précis tous indispensables au repreneur pour un montant correspondant à sa capacité financière ou d'endettement.  Lors de la reprise d'actions d'une entreprise, il appert fréquemment que le montant à payer constitue un frein à la reprise.

Dans ces circonstances, les parties ont souvent intérêt à appauvrir la société, avant ou après la cession, pour faciliter le financement du prix d'acquisition.

Acquisition d'actifs et de passifs

L'acquisition d'actifs et de passifs permet à l'acquéreur de se focaliser sur les éléments qui l'intéressent.  Dans ces circonstances, l'acquéreur pourra créer une nouvelle société qui réalisera l'achat de valeurs actives traditionnelles ainsi que les actifs incorporels tels que la clientèle, les marques et brevets, les contrats ... et la reprise de valeurs passives (emprunts, dettes, ...).

Cette approche présente un avantage économique certain pour l'acquéreur puisque les valeurs incorporelles seront dans la majorité des cas amortissables et viendront réduire la base imposable taxable future de la société.

Le vendeur quant à lui reste propriétaire de son entreprise et après taxation des plus-values éventuelles, pourra envisager deux options : soit la mise en liquidation de la société et le versement à son propriétaire du cash disponible moyennant le paiement d'un précompte mobilier de 10% sur le boni de liquidation éventuel, soit la vente des actions de la société moyennant une décote.  Dans ce dernier cas, il sera attentif à choisir avec soin son acheteur car des dispositions récentes sont venues alourdir la responsabilité du cédant lorsque différentes conditions sont réunies.

Acquisition d'actions

L'acquisition d'actions peut s'accompagner de diverses mesures permettant de réduire le coût d'acquisition.

-      Réduction de capital

La réduction de capital, nécessitant un acte notarié permet, moyennant le respect du montant du capital légal minimum, de rembourser les actionnaires à concurrence du cash disponible dans la société.

Si cette distribution ne vise pas uniquement les apports antérieurs en numéraire ou en nature, elle sera assimilée à une distribution de réserves et un précompte mobilier de 25% sera à verser au Trésor public.  Par ailleurs, outre la règle du capital légal minimum, d'autres dispositions du Code des sociétés, devront être strictement respectées.

-      Rachat d'actions propres

Les sociétés anonymes, peuvent si les statuts le prévoient, acquérir leurs propres actions.

De nombreuses dispositions légales et fiscales, trop nombreuses pour être détaillées ici, sont cependant à respecter.  Notons néanmoins que cette opération présente l'avantage de réduire la valeur de l'entreprise et que seul un précompte de 10% devra éventuellement être payé au Trésor public lors de ce rachat.

-      Holding

L'acquéreur envisagera fréquemment la création d'un holding dans lequel sera immédiatement "logé" les parts sociales de l'entreprise acquise ainsi que les emprunts permettant leur acquisition.  Cette société (de management) pourra éventuellement rendre des services à la société opérationnelle moyennant facturation, deviendra ainsi une société mixte holding-management et à terme, pourra recevoir des dividendes de la société opérationnelle.  Les dividendes bénéficieront d'un régime fiscal particulier appelé "revenus définitivement taxés" (RDT) et ne seront taxés qu'à concurrence de 5%.

Il y a lieu de souligner que la valeur des actions acquises comportent généralement le goodwill, certaines plus-values latentes non exprimées au bilan sur (immeubles, etc...).  Ces éléments faisant partie du prix des actions ne pourront faire l'objet d'amortissement, pénalisant ainsi l'acquéreur, et aura un impact sur la détermination du prix des actions.

Door Jacques Vandernoot - Ernst & Young Bedrijfsrevisoren

Bij een overdracht van een patrimonium, kan de overname gericht zijn op een handelsfonds, een deel van de activiteiten of de aandelen van een onderneming.

De eerste twee scenario's laten over het algemeen toe om nauwkeurige elementen, allen onmisbaar voor de overnemer, te verwerven. Dit voor een bedrag dat overeenstemt met zijn financiële capaciteit of schuldenlast. Bij een overname van de aandelen van een bedrijf, blijkt vaak dat het te betalen bedrag een rem op de overname zet.

In deze omstandigheden hebben de partijen er vaak belang bij de onderneming te verarmen, voor of na de overname, om zo de financiering van de overname prijs te vergemakkelijken.

Overname van activa en passiva

De overname van activa en passiva laten de overnemer toe zich te concentreren op de elementen die hem interesseren. In dit geval kan de overnemer een nieuwe vennootschap creëren die de aankoop van traditionele actieve waarden net als immateriële vaste activa zoals cliënteel, merken en rechten, contracten,... en de overname van de passiva waarden zal realiseren.

Deze aanpak houdt een zeker economisch voordeel in voor de overnemer aangezien de immateriële waarden in het merendeel van de gevallen afschrijfbaar zullen zijn en dus afgetrokken kunnen worden van de toekomstige belastbare basis van de onderneming.

De verkoper blijft eigenaar van zijn onderneming en kan na belasting van de eventuele meerwaarden twee opties overwegen: ofwel kan hij de onderneming liquideren en de overblijvende cash na aftrek van de roerende voorheffing van 10% op de eventuele liquidatiebonus storten ofwel kan hij de aandelen van de onderneming verkopen na aftrek van een korting. In het laatste geval, kan hij beter doordacht de koper kiezen aangezien sinds kort een aantal richtlijnen verschenen zijn die de verantwoordelijkheden van de verkoper verzwaren wanneer verschillende voorwaarden verenigd zijn.

Overname van aandelen

Een overname van aandelen kan gepaard gaan met een aantal maatregelen die toelaten de overname kost te beperken.

• - Kapitaalsvermindering

De kapitaalsvermindering, waarvoor een notariële akte noodzakelijk is, laat toe de aandeelhouders te vergoeden ten belope van de beschikbare cash in de onderneming, rekening houdend met het wettelijk bepaald minimum kapitaal

Indien deze verdeling niet enkel de eerdere inbreng in aandelen of natura beoogt, zal ze gelijk gesteld worden met een verdeling van de reserves en een roerende voorheffing van 25% zal gestort worden aan de Schatkist.  Anderzijds zullen diverse bepalingen uit het Vennootschapsrecht strikt nageleefd moeten worden naast bovengenoemde regel van het minimumkapitaal.

• - Terugkoop van eigen aandelen

NV's mogen hun eigen aandelen terugkopen indien dit voorzien is in de statuten.

Talrijke fiscale en legale bepalingen, teveel om hier uitvoerig te bespreken, dienen echter gerespecteerd te worden. Nochtans merken we op dat deze transactie het voordeel biedt de waarde van de onderneming te verminderen en dat enkel een voorheffing van 10% betaald zal moeten worden aan de Schatkist op het moment van terugkoop.

• - Holding

De overnemer beoogt vaak het opstarten van een holding, waarin de aandelen van de overgenomen onderneming net als de leningen aangegaan in het kader van de overname onmiddellijk ingebracht worden. Deze (management) onderneming kan eventueel diensten verlenen aan de operationele onderneming middels facturatie.  Zo wordt het bedrijf een mix van holding en management activiteiten en kan ze op termijn dividenden ontvangen van de operationele onderneming. De dividenden zullen genieten van een specifiek fiscaal regime ‘Definitief Belaste Inkomsten‘ (DBI) en worden slechts belast aan 5%.

We benadrukken tevens dat de waarde van de verworven aandelen meestal de goodwill, verschillende latente meerwaarden die niet vermeld staan op de balans,... omvat. Deze elementen die deel uit maken van de prijs van de aandelen kunnen niet afgeschreven worden, als soort straf voor de overnemer, en dus zullen een invloed hebben op de prijsbepaling van de aandelen.