Alvorens de overname concreet aan te pakken, is het belangrijk een eerste fase te doorlopen die bestaat uit reflectie. Een bedrijf overnemen beperkt zich immers niet tot het kiezen en ontwikkelen van een onderneming.  De kandidaat-overnemer of overlater moet zich vragen stellen en zich bewust zijn van de gevolgen die de overname met zich zal meebrengen, zowel op persoonlijk, familiaal als professioneel vlak.  

Ziehier een aantal vragen die u zich moet stellen:

• Klaar om over te dragen ?
  
  Het overdrachtproces verloopt vanzelfsprekend langzaam omdat er verschillende gemoedstoestanden mee gepaard gaan ... Het is een vraag voor later ... De opvolging is er nog niet klaar voor ... Wat moet er van mij worden ...?
  
  En toch, om de macht in optimale omstandigheden over te dragen, moet men een duidelijk beeld hebben van zijn eigen lot en dat van het toekomstige bestuurteam. En enige vrees voor de eigen toekomst en die van het bedrijf is daar niet vreemd aan. Maar hoe meer de stappen in eenieders evolutie gedetailleerd en in de tijd vastgelegd zijn, hoe degelijker de overdracht is.
  
  Een bedrijf overnemen is een familieaangelegenheid. Het is tevens het kiezen van een levenswijze die coherent moet zijn met de persoonlijke objectieven, de familiale beperkingen en de diepste betrachtingen.  Lees gerust volgende getuigenissen : een bedrijf overnemen is een familieaangelegenheid en een overname op je vijfenveertigste ...
  
  
• Alleen of samen overnemen ? Meer info ...
  
  
• In- of uitstappen in fasen ? Meer info ...
  
  
• Zelf verkopen of via een bemiddelaar ? Meer info ...
  
  
• Interne of externe overdracht ?
  
  Om het voortbestaan van de onderneming veilig te stellen, moet de eerste verstandige vraag zijn: "Is er binnen de familie een kandidaat voor de post van topman die op termijn even bekwaam kan worden als een professional van buiten de familie?"
  
  Zo ja, dan gebeurt de overdracht intern. Meer info ...
  Zo niet, volgt er opnieuw een vraag: "Blijf ik aandeelhouder in mijn onderneming die dan wordt geleid door iemand van buiten de familie?" Meer info ...
  
  Wanneer de leiding in handen moet worden gegeven van iemand buiten de familie en misschien ook de aandelen aan die persoon moeten worden verkocht, moet in de allereerste plaats een kwalitatief hoogstaand beheer worden gevoerd dat door deze derde zonder moeite kan worden overgenomen.
  
  
  
• En als de overname mank loopt ?
  
  De levensomstandigheden en de zakenwereld zijn zo onvoorspelbaar dat de verhoopte resultaten soms uitblijven. Ontslagen, ziektes, sterfgevallen; uitzonderlijke toestanden die de keuze laten tussen verder ontwikkelen of verkopen ... het zijn allemaal onvoorziene omstandigheden die de voorbereiding, het verloop of de succesvolle afwikkeling van een overname kunnen beïnvloeden.
  
  Eerst en vooral moet zo vroeg mogelijk in "What if ... ?"-scenario's worden gedacht.
  
  
• Hoe mijn onderneming verkoopbaar maken ?
  
  Werken in een KMO is vaak een passie, maar de baas moet zich ervan bewust zijn dat zijn beslissingen en gedragingen een belangrijke invloed hebben op de bepalende factoren voor de toekomstige waarde van de onderneming. Meer info ...

En vergeet niet ...

... prioriteit aan de prestaties

Bij de overdracht rijzen volgende vragen: "Er durven over te praten", "Wie gaat het overnemen?"," Hoe vind je een overnemer en leid je hem op?"," Wat is de waarde van het familiebedrijf?", "Hoe trek ik me terug ... en om wat te gaan doen?"

De belangen van de cedenten en van de overnemer liggen niet noodzakelijk in dezelfde lijn en dus dreigen er spanningen te ontstaan. Dat is vrij normaal omdat een en ander niet vanzelfsprekend leidt tot een goede verstandhouding en het voortbestaan van de onderneming. Daarom is de absolute vuistregel bij een overdracht dat de gezonde toestand van de onderneming voorrang heeft op particuliere belangen.

Om met enige behoedzaamheid de overdrachtfase - die in dringende gevallen zes maanden in beslag neemt en anders vijf jaar - door te maken, draaien de zaken bij voorkeur vrij stabiel. Een nieuwe leiding is immers op zich al een verstorende factor die niet nog eens bovenop allerlei andere zaken erbij moet komen.

De verkoop, de goede resultaten en de teamgeest gaan dus voor alles.

... goed ondernemingsbestuur als garantie op voortbestaan

Bij de start is een onderneming meestal afkerig van formaliteiten en de papiermolen; maar naarmate ze groeit, raken steeds meer mensen of belangen bij de zaak betrokken en is het zaak dat de (samen)werkingsakkoorden op papier staan.

De periode voor en na de overdracht is bij uitstek geschikt om te beginnen met "goed ondernemingsbestuur", d.w.z. om zwart op wit regels uit te werken waaraan iedereen verklaart zich te zullen houden ... en waaraan iedereen zich ook zal houden.

In ideale omstandigheden staat in die documenten ook beschreven welke waarden de aandeelhouders gemeen hebben, hoe de eigendoms- en beheersorganen werken. Ze beschrijven akkoorden tussen de aandeelhouders over hun rol en hun regels voor toegang tot functies binnen de onderneming enz.

Ziehier 7 leidraden voor goed ondernemingsbestuur.

Het leven van een onderneming lang, worden de leiders, aandeelhouders en ten slotte alle topmensen uit het bedrijfsleven die om de onderneming draaien (bankiers, personeelsleden, concurrenten...) ertoe gebracht zich volgende vraag te stellen: "Hoeveel is het bedrijf waard?"

Het perspectief van bedrijfsoverdracht is één van de sleutelpunten op die de bepaling van de waarde van een onderneming cruciaal en absoluut noodzakelijk is.

Voor een groot deel van ondernemingen zal het niet mogelijk zijn zich aan een marktwaarde te refereren. In een dergelijke context zal de evaluatieoperatie vaak emotiegeladen zijn want die kan door de cedent, de stichter van de onderneming, als een soort diplomaoverhandiging wordt beleefd. De Angelsaksen hebben trouwens een  adequaat uitdruk om deze emotionele waarde van de onderneming te benoemen: de "sweat equity" ( de waarde van het zweet...).

Over het algemeen zal de samenhang in die de operatie afloopt, de evaluatie beïnvloeden: de onderneming aan familieleden of aan derden overdragen kan belangrijke verschillen in de vaststelling van de ondernemingswaarde rechtvaardigen. En zelfs als er een consensus bestaat wat de te gebruiken methoden betreft, kunnen de kenmerken van de verschillende partijen en de kwantificering van hun hoop net zoveel waarden genereren. In een bijzonder gevoelige situatie kan de externe beoordelaar zelfs de rol van een bemiddelaar spelen...

Wat het vermogen betreft, vindt u hier vier basisvragen die nog andere vragen oproepen. 

De evaluatie in drie fases

De evaluatie van een onderneming is een proces die in drie fases kan worden samengevat:

• - een eerste fase...
  ... tijdens die men de nauwkeurige context bepalen moet in die de operatie afloopt. Het begrijpen van deze context is belangrijk want dat moet het mogelijk maken de aangemeten evaluatiemethoden te identificeren en kan zelfs sommige parameters van de evaluatie beïnvloeden.
  
  
• - een tweede fase...
  ... tijdens die men de wezenlijke waarde (of patrimoniale waarde of koopwaarde) zoals de rendementwaarde (verbonden met de capaciteit van de onderneming om toekomstige winsten te genereren) moet analyseren en bepalen.
  
  Deze analysefase kan min of meer worden verdiept: ze moet het mogelijk maken de invloed van interne factoren (activiteitssector, lokalisatie, beschikbare operationele, menselijke en financiële middelen,...) en externe factoren (economische situatie, rentevoet, inflatie,...) op de evaluatie te bepalen.
  
  Behalve het onderzoek van balans en resultaten (zowel voor de voorgaande als voor de toekomstige jaren) kan die fase door een controle van de beschikbare informatie worden versterkt, bijvoorbeeld in verband met een accountantsonderzoek van een aankoop ("due diligence"): men kan er zo verschillende gebieden aanspreken zoals de juridische aspecten (herziening van de wettelijke verplichtingen, herziening van de contractuele rechten en verbintenissen, lopende geschillen,...), de operationele aspecten (herziening van het vervaardigingproces), de fiscale aspecten (belastingen van de vennootschappen, BTW, douanerechten,...), de maatschappelijke aspecten (maatschappelijke verplichtingen, sociale passief, anciënniteit van het personeel, absenteïsme,...), de milieuaspecten (milieuvergunning, grondverontreiniging, CO2-certificaten,...) of ieder ander belangrijk aspect aangezien de waarde van de onderneming. In de loop van die fase kan er ook worden overwogen om ondernemingen te ogen die vergelijkbaar zijn op het niveau van de omvang en de activiteitssector, voor de toepassing van een vergelijkende studie.
  
  
• - een derde fase ...
  ... tijdens die de methoden werkelijk worden uitgevoerd: parameters zoals het niveau van actualisering en de evaluatiehorizonnen moeten worden bepaald op uitvoerige wijze. Ten opzichte van de verwezenlijkte berekeningen zal een gevoeligheidstest uitgevoerd mogen worden om het effect van bepaalde veronderstellingen of stellingnamen van de taxateur te beoordelen. Ten slotte zal dit proces tot de vaststelling van een marge van waarden leiden, op basis van die de onderhandeling over de prijs zal kunnen plaatsvinden.

De evaluatiemethodes

In de praktijk zijn de meest gebruikte methoden voor niet genoteerde vennootschappen:

1. De methode van het gecorrigeerde netto actief
   
   Deze methode bestaat erin de patrimoniale waarde van een onderneming in te schatten. Bijgevolg stemt de waarde van het gecorrigeerde netto actief met het bedrag overeen dat een derde zou moeten investeren om een activiteit uit te oefenen die met die van de maatschappij in kwestie identiek is.
   
   Het gecorrigeerde netto actief wordt ook wezenlijke waarde of intrinsieke waarde van een onderneming genoemd.
   
   
2. Methoden die op de goodwillwaarde gebaseerd zijn
   
   In deze methode wordt de geactualiseerde "goodwill" aan het gecorrigeerde netto actief toegevoegd om de waarde van de onderneming uit te maken. Meer info ...
   
   
3. Methoden die op de actualisering van de toekomstige resultaten zijn gebaseerd ("Discounted Cashflow Method" of methodes van de toekomstige "vrije" cashflows)
   
   Deze op de verwachte rentabiliteit van de onderneming gebaseerde methode is nauw verbonden met de opportuniteitsanalyse van een investering op basis van de toekomstige cashflows die door de investering in kwestie worden gecreëerd. Meer info ...
   

Bij een evaluatie is het essentiële blijk van een zekere discipline te geven en om bijzondere aandacht te schenken aan de keus van de evaluatietechniek, aan de kwaliteit van de gegevens en aan de interpretatie van de resultaten.

Het doel van een goede waardevaststelling bestaat er nooit erin het grootst mogelijke aantal methoden aan te wenden en vervolgens tot een waarde te komen door een gemiddelde erop toe te passen. Elke methode heeft eigen toepassingsgebieden, evenals voordelen en nadelen.

Als de verschillende toegepaste methoden op zeer verschillende waarden uitlopen, zal men moeten proberen de oorsprong van die verschillen te bepalen en, indien nodig, de gebruikte technieken en de kwaliteit van de gegevens aan de kaak stellen.

In de bijzondere context van de overdracht van een familieonderneming, moeten de methodekeus en de rechtvaardiging van de gebruikte parameters het mogelijk maken de "intergeneratie" discussie zo rustig mogelijk te maken...

Een beroep doen op een expert, te gelegener tijd, zal onder meer mogelijk maken dit doel te bereiken.

De overnameprijs verlichten

De overnameprijs wordt beïnvloed door het type transacties die nadien beoogd worden, zoals bijvoorbeeld een verkoop van activa of een verkoop van aandelen. Aangezien de belangen van de overnemer en de verkoper met betrekking tot het type transactie tegenstrijdig zijn, dienen deze transacties met voorzichtigheid opgevolgd te worden. Bovendien zal een strategie gebaseerd op een kapitaalsvermindering, een terugkoop van eigen aandelen of de oprichting van een holding de overnemer de kans geven, mits bijzondere aandacht voor het tot stand komen van deze transacties, de nodige financiële middelen voor de overname te beperken. Meer info ...

Een specifiek geval : overdracht voor een euro

Het geval van de overdracht voor één euro van onderneming doet zich voor wanneer de vennootschap in financiële moeilijkheden is, ofwel dichtbij een faillissement, ofwel in een beperkte situatie van kas, ofwel door een belangrijke nood aan nieuwe ontwikkelingen of investeringen. De waarde van de vennootschap is dus, in dit geval, negatief. Meer info ...

Overnemen kan op verschillende manieren

De overdracht van een onderneming kan juridisch gezien op twee verschillende manieren gebeuren: het overdragen van de aandelen of het overdragen van een handelsfonds of van een van de activiteiten ervan.  Er is een fundamenteel verschil tussen deze twee mogelijkheden.

1. Overdracht van aandelen
   
   De aandeelhouder bezit de aandelen van een vennootschap en kan het eigendom ervan dus overdragen via verkoop of gift. Enerzijds zijn de aandelen het kapitaal van de vennootschap, dat recht geeft op stemrecht, op een dividend en op een eventuele liquidatiebonus.
   
   Door deze daad van beschikking, draagt de aandeelhouder dus een deel van zijn patrimonium over.  Naargelang de hoeveelheid van het aantal overgedragen aandelen, geven dezen recht op een al dan niet aanzienlijke meerderheid in het kapitaal van een vennootschap.
   
   De verkoop van 50% plus één aandeel wordt beschouwd als het afstand doen van een eenvoudige meerderheid; de verkoop van 75% plus één aandeel wordt beschouwd als de overdracht van de absolute meerderheid.
   
   De overdracht van aandelen van een vennootschap kan beperkt zijn door de wet (in de BVBA's), door de statuten of door conventies tussen de aandeelhouders (voorkooprecht, volgrecht, speciale categorieën, etc...)
   
   De verwerver van de aandelen treedt dus binnen in het kapitaal van de onderneming en er verandert niets aan de activa noch passiva van deze laatste.
   
   Wanneer men de aandelen van een vennootschap verwerft, betekent dit dat men het geheel van rechten en plichen overneemt. De koper moet dan ook extra voorzichtig zijn en zich indekken tegen risico's verbonden aan de onderneming. Meer info ...
   
   
2. Overdracht van het handelsfonds - bedrijfstak
   
   In dit tweede geval gaat het om de onderneming zelf, die - via een beslissing van haar raad van bestuur (eventueel bekrachtigd door de algemene vergadering) - aan een derde partij haar handelsfonds verkoopt, i.e. haar commerciële activiteit met activa inbegrepen, de schuldenlast, het personeel, de knowhow, het cliënteel en alle andere rechten en vorderingen verbonden aan genoemde activiteit.  
   
   De overname van een handelsfonds brengt niet de overname van de gehele historiek (schuldvorderingen, waarborgen, risico's) verbonden aan deze onderneming met zich mee.
   
   Bij de overdracht van een bedrijfstak, gaat het over de activa en passiva, over de productiewerktuigen en het personeel verbonden aan een gedeelte van de activiteit van een onderneming.
   

De keuze tussen het ene of het ander type van overdracht hangt af van de wens van de aandeelhouders die ofwel de gehele onderneming wensen te verkopen, ofwel de commerciële activiteit wensen over te dragen, ofwel het handelsfonds - dit alles met behoud van de vennootschap voor andere doeleinden.

Gezien de historische risico's verbonden aan de vennootschap, is het even zeer mogelijk dat de koper geen aandelen wenst aan te schaffen.

De fiscale gevolgen

De fiscale gevolgen zijn totaal verschillend van een overdracht van aandelen.

• 1. Overdracht activa

...door een natuurlijk persoon

In geval van een volledige en definitieve stopzetting van de professionele activiteiten, worden de meerwaarden op materiële en financiële vaste activa belast aan 16,5%, ongeacht de gebruiksduur.

Voor de meerwaarden op immateriële vaste activa is het belastingtarief 33%, in zoverre dat ze de netto belastbare winst van de vier laatste jaren niet overschrijden. Het overschot wordt belast aan het progressieve tarief van de personenbelasting.  

De meerwaaden zijn volledig, maar tijdelijk, vrijgesteld indien de activiteit wordt verdergezet in familieverband. Deze regel is tevens van toepassing bij inbreng van een bedrijfstak of een geheel van goederen in een vennootschap gevestigd in de EU, in het kader van gerechtvaardigde financiële of economische behoeften. Het neutraliteitsprincipe is van toepassing op de overnemer (afschrijvingen, min- of meerwaarden op het overgedragen actief worden behandeld alsof er geen inbreng was).

Bepaalde meerwaarden op vaste activa (materiële en immateriële) kunnen genieten van een gespreide taxatie.

... door een vennootschap

De verkoop van activa (en passiva), met uitzondering van aandelen van de vennotscap, genieten niet van een speciale fiscale behandeling. De meerwaarden gerealiseerd door vennootschappen op de verkoop van activa zijn belastbaar aan het normale tarief van de vennootschapsbelasting, maar het gespreide taxatieregime kan hier eveneens toegepast worden.

• 2. Meerwaarde op aandelen

... gerealiseerd door natuurlijke personen

De meerwaarden die u realiseert als natuurlijk persoon op de overdracht van aandelen zijn vrijgesteld indien het niet gaat om speculatie en indien de aandelen verkregen worden in het kader van het normale beheer van uw privé-patrimonium. Zoniet, zijn ze apart belastbaar aan 33%. Opgelet, indien u als natuurlijke persoon een belangrijke participatie in een Belgische vennootschap overlaat aan een buitenlandse rechtspersoon, dan worden de meerwaarden steeds belast aan 16,5%.

... gerealiseerd door een vennootschap

De meerwaarden op aandelen gerealiseerd door vennootschappen (verkoop, ruil, schenking of inbreng) zijn volledig en onvoorwaardelijk vrijgesteld van vennootschapsbelasting indien de vennootschap het geheel aan dividenden kan aftrekken van de winst als definitief belaste inkomsten (DBI). De minimum-criteria voor DBI zijn niet van toepassing  (10 % van het kapitaal of een aankoopwaarde van 1.200.000 EUR).

De vennootschappen kunnen de waardeverminderingen en minwaarden op aandelen fiscaal echter niet aftrekken.

Het vrijstellingsregime maakt de overdracht van aandelen dus aantrekkelijker voor de verkoper. De overdracht van activa is gunstig voor de koper, die de aankoopprijs kan afschrijven. De aankoop van aandelen kan op fiscaal vlak niet afgeschreven worden.

• 3. Successierechten

Wanneer men overweegt zijn bedrijf over te laten aan een familielid, dan dient men overmijdelijk aandacht te besteden aan bijzondere fiscale regels, die deze materie beheersen.

Een vooruitziend ondernemer beseft dat hij, bij de overdracht van de onderneming fiscale optimalisatie kan realiseren.

Meer info ...

Juridisch kader van een overdracht

In het kader van het proces van een overdracht van een onderneming, in essentie aan een derde partij, wordt er dikwijls uitgegaan vaneen getekende intentieverklaring. Dit houdt nog geen vaste verbintenis tot kopen in, maar voorziet in de modaliteiten van de onderhandelingen.  Verbonden aan deze intentieverklaring, wordt er een verbintenis tot confidentialiteit overeengekomen die het de te koop gestelde onderneming toelaat zich te wapenen tegen de verspreiding van vertrouwelijke elementen gerelateerd aan zijn commerciële activiteit en aan het beheer daarvan.  Meer info ...

Bij de overdracht van een onderneming, is het ten zeerste aangeraden een schriftelijke overeenkomst aan te gaan. De regels zijn verschillend voor de verkoop van de aandelen door de aandeelhouders of voor de verkoop van het handelsfonds of die van een bedrijfstak.  Meer info ...

Ten slotte kan gesteld worden dat het ideaal zou zijn de overdracht voor te bereiden d.m.v. het voorbereiden van een adequate en ordentelijke documentatie, zowel op commercieel, boekhoudkundig als juridisch vlak, en dit om de koper en zijn raadgevers toe te staan de situatie van de vennootschap snel in te schatten. Transparantie staat steeds een objectieve onderhandeling toe.

Uiteindelijk wordt er tevens dikwijls een verkoopsmandaat afgesloten met een financieel tussenpersoon. (zie model).

Mechanismen om de overnameprijs te verlichten

Bij een overdracht van een patrimonium, kan de overname gericht zijn op een handelsfonds, een deel van de activiteiten of de aandelen van een onderneming.

De eerste twee scenario's laten over het algemeen toe om nauwkeurige elementen, allen onmisbaar voor de overnemer, te verwerven. Dit voor een bedrag dat overeenstemt met zijn financiële capaciteit of schuldenlast. Bij een overname van de aandelen van een bedrijf, blijkt vaak dat het te betalen bedrag een rem op de overname zet.

In deze omstandigheden hebben de partijen er vaak belang bij de onderneming te verarmen, voor of na de overname, om zo de financiering van de overname prijs te vergemakkelijken. Meer info ...

Eénmaal de overnemer en overlater een akkoord hebben bereikt over de prijs, zal de overnemer de nodige kapitalen moeten bijeen krijgen om zijn project te financieren. Het geleende bedrag, de desbetreffende interesten alsook de wijze van terugbetaling zullen een beslissende invloed hebben op het welslagen van het overnameproces.

Wij bieden u hier enkele denkpistes aan die nuttig kunnen zijn in het kader van de financiering.

De nodige financiële middelen vinden

Financieren met eigen middelen

De eerste stap bestaat uit het bepalen van het bedrag dat de ondernemer persoonlijk kan investeren in zijn project. Vaak zal hij hiervoor ook beroep doen op zijn naasten. In het jargon spreken we hier van de 3 F'en, Family (famille), Friends (vrienden) en Fools (gekken).

De persoonlijke inbreng is noodzakelijk om zijn betrokkenheid in het overnameproject te bewijzen en het vertrouwen van de andere financierders te winnen.  Inderdaad de banken eisen meestal dat de overnemer zichzelf engageert voor minstens 30%, zelfs 40% of 50% van de kost van het project.

Financieren met externe middelen

1. Risicokapitaal

Het betreft hier risicodragend vermogen dat ter beschikking gesteld wordt aan ondernemingen. Deze middelen maken deel uit van  het eigen vermogen van de onderneming. Verscheidene privé-kapitaalverschaffers zijn actief op de Belgische markt. De meeste van hen maken deel uit van de Belgian Venturing Association.

Op niveau van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest opereert tevens een publieke kapitaalverschaffer, namelijk de Gewestelijke Investeringsmaatschappij van Brussel (G.I.M.B.). In 2005 heeft de G.I.M.B. haar investeringssfeer uitgebreid tot de overname van ondernemingen. De G.I.M.B. kan tussenkomen ter ondersteuning van de overdracht van privé bedrijven met maatschappelijke zetel en belangrijkste exploitatiezetel in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, en die de juridische vorm hebben van een naamloze vennootschap of besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid. De G.I.M.B.-groep kan op verschillende manieren tussenkomen met het oog op het versterken van het eigen vermogen van de gekochte onderneming of van de structuur die tot de aankoop overgaat. Het betreft:

1. intekenen op aandelen bij de oprichting van een bedrijf of bij een kapitaalverhoging;
2. intekenen op een obligatielening, al dan niet converteerbaar;
3. al dan niet achtergestelde leningen;
4. een combinatie van bovenvermelde interventiemogelijkheden.

Door eigen middelen of quasi-eigen middelen aan te brengen, maakt de GIMB de overname mogelijk rekening houdend met het hefboomeffect dat ze teweeg brengt.

Andere spelers die de laatste jaren veel opgang gekend hebben op de markt van de risicokapitaalverschaffers zijn de Business Angels. Het betreft hier particulieren die hun geld wensen te investeren in beloftevolle bedrijfsprojecten, en dit in de verschillende fasen van hun ontwikkeling. De Business Angels Netwerken zijn dan weer netwerken die trachten de business angels, of kapitaalverschaffers, in contact te brengen met ondernemers van interessante projecten die op zoek zijn naar geld. Ook het Brussels Gewest beschikt over zijn netwerk van business angels, namelijk Business Angels Connect. 

2. Klassieke bankleningen

Een overname van een bedrijf kan gefinancierd worden door bankinstellingen op voorwaarde dat de overgenomen onderneming een regelmatige en rendabele activiteit uitoefent en een goede balansstructuur heeft.  Leningen op middellange en lange termijn zijn de meest gebruikte financieringsmiddelen voor kleine ondernemingen. De ondernemer kan zich richten tot één van de bankinstellingen, waarvan de meeste deel uitmaken van de Belgische Vereniging van Banken en Beursvennootschappen (BVB).

Het aanbod aan kredieten is zeer ruim. De duur van het krediet zal meestal afhangen van de economische levensduur van de te financieren activa.

We herinneren u eraan dat volgende elementen noodzakelijk zijn om een bankier te overtuigen :

• een goed dossier hebben : volledig, duidelijk, bondig en verzorgd,
• geloofwaardig zijn door alle elementen van het dossier te beheren,
• duidelijk zijn aangaande de strategie om voldoende rentabiliteit te genereren teneinde de financieringslasten van de operatie te kunnen dragen,
• de onderhandelingen voorbereiden.

In bepaalde gevallen kan de ondernemer zich richten tot B2E, een filiaal van de Gewestelijke Investeringsmaatschappij van Brussel. Ingevolge een partnership met de Europese Investeringsbank, kent B2E leningen toe die moeten dienen om de materiële of immateriële investeringen, gerealiseerd door Brusselse KMO's, te financieren. Ook de financiering van overname van bedrijven komt in aanmerking. Deze leningen worden in cofinanciering met de kredietinstellingen toegekend; zo wordt een echt hefboomeffect gerealiseerd ten gunste van de onderneming. Meer info...

3. Achtergestelde leningen

De achtergestelde leningen, toegekend door het Participatiefonds, kunnen tevens de overname van een bedrijf, door een natuurlijk persoon of door een rechtspersoon, financieren. De achterstelling bestaat erin dat het kredietverschaffer verzaakt aan de gelijkheid van behandeling ten aanzien van andere schuldeisers. Deze lening biedt aldus een grotere zekerheid dan gewone leningen.

Het Participatiefonds is een federale instelling die dergelijke leningen kan toestaan aan interessante voorwaarden aan ondernemers die zich in specifieke situaties bevinden. Afhaneklijk van de situatie van de ondernemer, kan kan ondermeer een beroep doen op de Starteolening, de Optimeolening of de startlening.

En de waarborgen...

In principe zal geen enkele bank geld lenen zonder waarborgen te eisen :

• - in eerste instantie op de gefinancierde goederen: hypotheek indien er een gebouw is bij de overname, inpandgeving van het handelsonds, inpandgeving van aandelen,...
• - vervolgens, afhankelijk van de situatie, via persoonlijke waarborgen.

Interessant is te vermelden dat er binnen het Brussels Gewest een Brussels Waarborgfonds actief is. Deze overheidsinstelling kan u onder bepaalde voorwaarden helpen om de nodige waarborgen te bekomen, zodanig dat de toegang tot het bankkrediet u niet geweigerd wordt.

Betaling in fasen

In het kader van een overdracht van aandelen of van een handelsfonds, kan het overwogen worden de prijs in verschillende fasen te betalen. Verschillende scenario's zijn mogelijk. Meer info...

Een alternatieve financieringsvorm: MBO/LBO

Door een management buy-out kan een familiebedrijf overgelaten worden aan de bestaande kaderleden of aan het management. De overname via een MBO vertoont, wat de financiering betreft, enkele bijzonderheden. Meer info ...

Beroep doen op tegemoetkomingen

De overdracht van de onderneming kan geoptimaliseerd worden door beroep te doen op de financiële steunmaatregelen die toegekend worden door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Consultancysteun

Gezien de complexiteit van de overname, is het mogelijk dat zowel de overlater als de overnemer beroep wensen te doen op de diensten van een extern adviseur. Inderdaad, het kan vaak interessant zijn een objectieve kijk van een expert te hebben op de situatie.  (introduire lien vers la liste des intermédiaires du site Brutrade) 

In dergelijk geval kan de ondernemer wellicht genieten van een regionale tussenkomst van 50% van de honoraria van de consultant. De gekozen consultant moet aan bepaalde voorwaarden voldoen, namelijk :

• Minstens 2 jaar ervaring hebben ;
• Gespecialiseerd zijn in het betrokken domein ;
• Een referentielijst kunnen voorleggen;
• Onafhankelijk zijn ten opzichte van de begunstigde.

De steun bedraagt maximaal 25.000 €, met een minimum bedrag van 1.000€.

Opgelet, de aanvraag dient tijdig ingediend te worden, namelijk voor de aanvang van de desbetreffende missie. Meer info  ....

Steun bij vorming

Indien u een onderneming wenst over te nemen, kan het gebeuren dat u een specifieke opleiding wenst te volgen m.b.t. de overname van een familiebedrijf, en dit zowel als overlater evanals als overnemer.

Vergeet niet dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in dergelijke gevallen meestal een deel van de vormingskosten ten laste kan nemen. Het gaat om opleidingen gegeven door externe instellingen. De tussenkomst bedraagt 50% met een maximum van 7.500€. Meer info ...

De peterschapspremie

Het gaat hier om de voltijds indienstneming, en vorming, van een werknemer met het oog op de overdracht van de onderneming aan die persoon.  Deze vorming, hier "peterschap" genoemd, impliceert dat de bedrijfsleider de specifieke beroepskennis die vereist is voor de functie aan de werknemer overdraagt.  De voorgestelde tussenkomst bestaat uit een forfaitair maandvergoeding van 1000€, gespreid over een periode van minimum 6 maanden en maximum 12 maanden.  Een bijkomende maandelijkse premie wordt voor eenzelfde duur toegekend als de onderneming daadwerkelijk overgedragen wordt binnen de 12 maanden die volgen op het einde van het peterschap.  Meer info...

Het is belangrijk te weten dat er een hele reeks tegemoetkomingen bestaan. Deze tegemoetkomingen kunnen afkomstig zijn van verschillende overheidsniveaus. Zowel de Europese Unie als de federale, regionale en zelfs gemeentelijke overheid kunnen steun geven aan ondernemingen. Deze steun kan diverse vormen aannemen en kan betrekking hebben op investeringen, export, O&O-projecten, aanwerving en vorming van personeel.

Teneinde u te helpen die steunmaatregelen te vinden die specifiek van toepassing zijn op uw bedrijf, heeft het Brussels Agentschap voor de Onderneming een databank ontwikkeld: http://www.ecosubsibru.be/. Deze kan u op een interactieve manier een overzicht geven van de voor u toegankelijke tegemoetkomingen.